Меню

Халықаралық жүйелер түсінігі

Халықаралық қатынастар тарихында жүйе деген мағынаны ашатын болсақ, жүйе дегеніміз бөлшектерден құралады және олар бір заңдылықтарға бағынады. Осы жүйелерді анықтап көп авторлардың концепциясында ашып көрсеткен болатын. Мортон Капланның кітабында жүйені типтерге бөліп қарастырды. Осы кезде 5 топқа бөліп қарастыруға болады: жүйенің өзінің бағыныштылығы, жүйенің басты ережелері,жүйенің трансформациялық ережесі, акторлардың классификациялық еределері және ақпараттық көмектері.
Әр жүйенің өзінің адаптациялық ережелерін көзге көрсетуде. Халықаралық жүйенің моделі логикалық мінездемесін атқаруда . Мысалы ретінде айтсақ, Каплан автор жүйелерді қалай атқарым қызметтерін анықтап көрсетсе де олардың ішінде шынайы әлемге қарастырса: мемлекеттік-орталық қадамдары, әскери күштері және басты державалардың өзінің мықты екенін көрсету, баланстық күштерді – басты инструмент қылуы және т.б. бұл проблемаларға әкеліп соғады. Саяси реализмде басты танымал ұғым бұл биполярлы, көпполярлы, мультиполярлы, тепе-теңдік және империялық халықаралық жүйе. [1;c.156]
40 жылдардың соңы мен 50 жылдардың басындағы КСРО-АҚШ қатынастарының шиеленісуі биполярлы құрылымның құрылуына алып келді. Ал 50-ж ортасында орын алған жүйедегі алғашқы ашық қақтығыс – Корей соғысы басталды Биполярлық жүйеде әлемдегі 2 мықты мемлекеттердің билік басына келіп атқаруы. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін әлемде екі дамыған держава өз билігін атқара бастады. Яғни бұны биполярлы жүйеге сәйкес болып келеді.
90 жылдардың басында КСРО ыдырағаннан кейін әлемде бірполярлы жүйе қалыптаса бастады десемде болады. Қазіргі кездегі әлемдігі халықаралық жүйе басқа акторларға қарамастан АҚШ әлемдік позициясын қатаң түрде ұстануда. Актор деп халықаралық қатынастарға тікелей әсер ете алатын айтады.
Мультиполярлы жүйе мықты мемлекеттерге басқа да державалар келіп қосылуы.Халықаралық империялық жүйе әлемде жалғыз супер державаның билік басына келіп басқаруы . Басқа мемлекеттерге қарағанда өзінің мықтылық күшін көрсету ( территориясымен ,экономикалық потенциалымен, табиғи ресурстарымен, қарулану деңгейі және т.б.). [1; c.162]
Халықаралық қатынастардың қазіргі жағдайы – Трансұлттық компаниялар мен халықаралық ұйымдар, глобальді әсерлесудің жүйелері, әлемдік экономикалық әсер, әскери фактор ролінің өзгеруі, іскери баланснының жоғары болуы, біріккен жаппай мәдениеттің етек алуы, ішкі саяси мен халықаралық мәселелердің бірігуі, глобальді демократизацияның толқындары және т.б.
Рейтинг: 2.8/6
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Поиск
Наш опрос
Вы расскажете о нашем сайте своим знакомым?
Всего ответов: 1000
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0